Najważniejsze zasady gramatyki angielskiej dla osób uczących się od podstaw (A1) do poziomu średnio zaawansowanego (B2). Wszystkie przykłady używają słów z poziomów A1–B1, tych samych, które ćwiczysz na fiszkach. Polakom najwięcej kłopotu sprawiają trzy rzeczy, których polszczyzna nie zna: przedimki a/an/the, czasy perfect oraz stały szyk zdania z obowiązkowym podmiotem.
Present Simple opisuje rutyny, fakty i stałe sytuacje: co robię zwykle, zawsze, nigdy. Present Continuous (am/is/are + -ing) opisuje to, co dzieje się teraz albo tymczasowo. Po polsku oba to zwykły czas teraźniejszy, po angielsku to dwie różne formy.
Present Simple lubi słowa: always, usually, often, sometimes, never, every day. Present Continuous lubi: now, at the moment, today, this week.
Czasowniki opisujące stan (know, like, love, want, need, understand, believe) prawie nigdy nie mają -ing: I know ✓, I am knowing ✗.
Czas przeszły dokonany i niedokonany w jednym: opisuje czynność, która wydarzyła się i skończyła. Czasowniki regularne dostają końcówkę -ed, nieregularne mają własną drugą formę, której trzeba się nauczyć na pamięć (lista i ćwiczenia: Czasowniki nieregularne).
Forma jest taka sama dla wszystkich osób: I worked, she worked, they worked. Nie ma odmiany przez osoby ani rodzaje: „pracowałem”, „pracowałaś”, „pracowali” to jedno worked.
Present Perfect = have/has + trzecia forma czasownika (worked, gone, seen). Łączy przeszłość z teraźniejszością: coś się wydarzyło, a skutek jest widoczny teraz, albo nie mówimy kiedy. Past Simple opisuje zamkniętą przeszłość: wiadomo, kiedy to było.
Uwaga na ostatni przykład: po polsku „mieszkam tu od pięciu lat” to czas teraźniejszy, po angielsku Present Perfect, bo czynność zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz. I live here for five years ✗.
Angielski nie ma jednego czasu przyszłego. Wybór formy zależy od tego, czy decyzja jest spontaniczna, zaplanowana, czy już umówiona z kimś.
Formy skrócone są normalne w mowie: I will → I'll, will not → won't, I am going to → I'm going to (potocznie „I'm gonna”, ale tego nie piszemy).
Po polsku przedimków nie ma, dlatego to jeden z najdłużej utrzymujących się błędów. a/an = jakiś, jeden z wielu (tylko z rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej). the = ten konkretny, o którym już wiemy. Brak przedimka = ogólnie, o wszystkich.
Kolejność w grupie: przedimek stoi na samym początku, przed przymiotnikiem: a big house, the old car, an interesting book.
Angielskie zdanie ma sztywny szyk podmiot → orzeczenie → dopełnienie (SVO). Podmiot musi być zawsze, nawet gdy po polsku go nie ma: „Jest zimno” to It is cold, a „Pada” to It is raining. Okoliczniki miejsca i czasu idą na koniec.
Słowa pytające: what (co), who (kto), where (gdzie), when (kiedy), why (dlaczego), how (jak), which (który), whose (czyj), how much / how many (ile), how long (jak długo), how often (jak często).
Przeczenie tworzy się przez not po czasowniku pomocniczym: be, can, will, have (w perfect) albo do/does/did. W mowie prawie zawsze używa się form skróconych.
Policzalne mają liczbę mnogą i mogą stać z a/an: an apple, two apples. Niepoliczalne (płyny, materiały, pojęcia) nie mają liczby mnogiej i nie łączą się z a/an: water, bread, money, time. Kłopot w tym, że kilka słów po polsku jest policzalnych, a po angielsku nie.
Inne niepoliczalne, które zaskakują Polaków: hair (włosy), luggage (bagaż), work (praca), homework, weather, bread, research. Żeby je policzyć, używa się miary: a cup of coffee, a slice of bread, a piece of news.
Krótkie przymiotniki (jedna sylaba, a także dwusylabowe na -y) dostają końcówki -er / -est. Dłuższe stopniuje się słowami more / most. Stopień najwyższy prawie zawsze ma przed sobą the.
Różnicę można wzmocnić: much better (o wiele lepszy), a bit cheaper (trochę tańszy), far more expensive (znacznie droższy).
Modalne (can, could, must, should, may, might, will, would) mówią o możliwości, obowiązku, radzie i przyzwoleniu. Mają trzy wspólne cechy: brak -s w 3. osobie, brak „to” przed następnym czasownikiem, a pytania i przeczenia tworzą same, bez do.
Przeszłość must wyraża się przez had to: I had to work yesterday. Przeszłość can to could albo was able to.
Zdanie warunkowe ma dwie części: warunek (if …) i skutek. Numer okresu mówi, jak realny jest warunek. Kolejność części jest dowolna; przecinek stawiamy tylko, gdy if jest na początku.
Zapamiętaj schematami: 0 = present/present, 1 = present/will, 2 = past/would, 3 = past perfect/would have. Zamiast if bywa when (gdy coś pewne), unless (= if not), as long as (pod warunkiem, że).
Strona bierna = odpowiednia forma be + trzecia forma czasownika. Używamy jej, gdy ważniejsze jest to, co się stało, niż kto to zrobił, albo gdy wykonawca jest nieznany lub oczywisty. Wykonawcę, jeśli trzeba, dodaje się po by.
Polskie „mówi się”, „zbudowano”, „ukradziono” nie mają podmiotu. Po angielsku podmiot musi być, więc dopełnienie ze zdania czynnego staje się podmiotem: Someone stole my bike → My bike was stolen.
Gdy relacjonujemy czyjeś słowa po czasowniku w czasie przeszłym (said, told, asked), czasy w zdaniu „cofają się” o jeden stopień: Present → Past, Past → Past Perfect, will → would, can → could. Zmieniają się też zaimki i słowa wskazujące czas i miejsce.
Zmiany słówek: now → then, today → that day, tomorrow → the next day, yesterday → the day before, here → there, this → that. Jeśli to, co relacjonujemy, jest nadal prawdą, cofanie czasu można pominąć: She said she lives in Kraków.
Trzy małe słowa, trzy „rozmiary”: in = duży obszar lub długi okres, on = powierzchnia lub konkretny dzień, at = punkt (miejsce lub godzina). Polskie „w” i „na” nie odpowiadają im jeden do jednego, więc lepiej uczyć się gotowych zwrotów.
Zdanie względne opisuje rzeczownik, tak jak polskie „który”. Wybór słowa zależy od tego, o czym mówimy: who = ludzie, which = rzeczy i zwierzęta, that = jedno i drugie (potocznie), where = miejsce, whose = czyj.
Po angielsku przed who/which/that zwykle nie ma przecinka, chyba że zdanie tylko dodaje informację o czymś już jednoznacznym: My mother, who is 70, still works. Wtedy that nie jest dozwolone.
The key rules of English grammar for Polish learners from beginner (A1) to upper-intermediate (B2). Every example uses A1–B1 vocabulary, the same words you practise on your flashcards. The three things Polish speakers struggle with most are the ones Polish simply does not have: the articles a/an/the, the perfect tenses and the fixed word order with an obligatory subject.
Present Simple describes routines, facts and permanent situations: what I do usually, always, never. Present Continuous (am/is/are + -ing) describes what is happening now or temporarily. Polish has one present tense for both; English has two separate forms.
Present Simple goes with: always, usually, often, sometimes, never, every day. Present Continuous goes with: now, at the moment, today, this week.
State verbs (know, like, love, want, need, understand, believe) almost never take -ing: I know ✓, I am knowing ✗.
One tense for both Polish perfective and imperfective past: an action that happened and finished. Regular verbs take -ed; irregular verbs have their own second form, which has to be memorised (list and practice: Irregular verbs).
The form is the same for every person: I worked, she worked, they worked. There is no ending for person or gender: „pracowałem”, „pracowałaś”, „pracowali” are all one worked.
Present Perfect = have/has + third form of the verb (worked, gone, seen). It links the past to the present: something happened and the result is visible now, or we do not say when. Past Simple describes a closed past: we know when it happened.
Note the last example: in Polish “mieszkam tu od pięciu lat” is present tense, in English it is Present Perfect, because the action started in the past and continues now. I live here for five years ✗.
English has no single future tense. The form depends on whether the decision is spontaneous, planned, or already arranged with someone.
Short forms are normal in speech: I will → I'll, will not → won't, I am going to → I'm going to (colloquially “I'm gonna”, but we do not write that).
Polish has no articles, which is why this is one of the longest-lasting errors. a/an = some, one of many (only with a singular countable noun). the = this specific one we already know about. No article = in general, all of them.
Order inside the phrase: the article goes first, before the adjective: a big house, the old car, an interesting book.
An English sentence has a fixed order: subject → verb → object (SVO). The subject must always be there, even when Polish leaves it out: „Jest zimno” is It is cold, and „Pada” is It is raining. Place and time expressions go at the end.
Question words: what, who, where, when, why, how, which, whose, how much / how many, how long, how often.
A negative is made with not after an auxiliary verb: be, can, will, have (in the perfect) or do/does/did. In speech short forms are used almost all the time.
Countable nouns have a plural and can take a/an: an apple, two apples. Uncountable nouns (liquids, materials, abstract ideas) have no plural and no a/an: water, bread, money, time. The trouble is that several words are countable in Polish but uncountable in English.
Other uncountables that surprise Polish speakers: hair, luggage, work, homework, weather, bread, research. To count them, use a measure: a cup of coffee, a slice of bread, a piece of news.
Short adjectives (one syllable, and two-syllable ones ending in -y) take -er / -est. Longer ones use more / most. The superlative almost always has the in front of it.
The difference can be strengthened: much better, a bit cheaper, far more expensive.
Modals (can, could, must, should, may, might, will, would) express ability, obligation, advice and permission. They share three features: no -s in the third person, no “to” before the next verb, and they make questions and negatives on their own, without do.
The past of must is had to: I had to work yesterday. The past of can is could or was able to.
A conditional sentence has two parts: the condition (if …) and the result. The number tells you how real the condition is. The two parts can go in either order; a comma is used only when the if-clause comes first.
Remember the patterns: 0 = present/present, 1 = present/will, 2 = past/would, 3 = past perfect/would have. Instead of if you may see when (something certain), unless (= if not), as long as (on condition that).
The passive = the right form of be + the third form of the verb. We use it when what happened matters more than who did it, or when the doer is unknown or obvious. If needed, the doer is added after by.
Polish “mówi się”, “zbudowano”, “ukradziono” have no subject. English needs one, so the object of the active sentence becomes the subject: Someone stole my bike → My bike was stolen.
When we report someone's words after a past-tense verb (said, told, asked), the tenses “shift back” one step: Present → Past, Past → Past Perfect, will → would, can → could. Pronouns and time or place words change too.
Word changes: now → then, today → that day, tomorrow → the next day, yesterday → the day before, here → there, this → that. If what is reported is still true, the backshift can be skipped: She said she lives in Kraków.
Three small words, three “sizes”: in = a large area or a long period, on = a surface or a specific day, at = a point (a place or a time). Polish “w” and “na” do not map onto them one to one, so it is best to learn ready-made phrases.
A relative clause describes a noun, like Polish „który”. The word depends on what we are talking about: who = people, which = things and animals, that = both (informal), where = a place, whose = possession.
In English there is usually no comma before who/which/that, unless the clause only adds extra information about something already clear: My mother, who is 70, still works. In that case that is not allowed.